Browsing Tag:

Jul – kerst

Knutsdagen, het einde van de kerstperiode

Posted in Typisch Zweeds by

Misschien heb jij je kerstboom al lang weer opgeborgen? Als je het volgens de Zweedse traditie wil doen, dan is 13 januari het moment om alle kerstversiering weer op te ruimen. Al sinds de 17e eeuw vieren de Zweden 20 dagen na kerst het einde van de kerstperiode. 13 januari is tjugondedag jul of tjugondag Knut – ook wel Knutsdagen genoemd.

Julgransplundring

Sinds de 19e eeuw is Knutsdagen ook het moment waarop de kerstboom weer afgebroken wordt. Er wordt rond de kerstboom gedanst, spelletjes gespeeld, de decoratie wordt uit de kerstboom gehaald, de kinderen krijgen de karamelsnoepjes en pepparkakor die als decoratie opgehangen werden en tenslotte wordt ook de kerstboom weggedaan. In Nordiska Museet in Stockholm kan je op 13 januari (of het weekend ervoor) zo’n Julgransplundring bijwonen.

Deense hertog

Van waar komt de naam Knutsdagen? De Deense hertog Knut Lavard werd op 7 januari 1131, toevallig de dag na de dertiende dag na Kerst – destijds het moment dat de kerstperiode eindigde, vermoord. Later werd hij heilig verklaard. En zoals het bij heiligen hoort, kreeg hij zijn eigen dag op zijn sterfdag. Knutsdag werd bijna 400 jaar gevierd in Zweden met carnaval-achtige festiviteiten.

Aan het einde van de 17e eeuw werd de kerstperiode een week verlengd en ook Knutsdagen schoof een week op. De reden was dat elk groot kerkelijk feest van weleer 8 dagen later een na-feest had, een zogenaamd octaaf.

Knutsdagen wordt naast Zweden ook in Finland en delen van Noorwegen gevierd. Het Zweedse gezegde luidt: “Knut driver julen ut”. In de loop der tijd zijn hier ook varianten op verzonnen zoals “Knut kastas granen ut“.

Tip: hier vind je tips voor het opruimen van de kerstboom en alle kerstdecoratie.

Pin for later

Knutsdagen, het einde van de kerstperiode met de julgransplundring

Zweedse glögg, een eenvoudig recept

Posted in Zweedse receptjes by

Na een winterse wandeling binnen (of buiten) terug opwarmen met een kop warme drank, het is letterlijk hartverwarmend. In de winter mag het in Zweden al eens met glögg zijn. Je kan die glögg kant-en-klaar kopen of je kan zelf aan de slag gaan met dit eenvoudige recept voor glögg.

Glühwein lust ik echt niet maar tegen glögg zeg ik geen neen. Sommigen denken dat beide hetzelfde zijn maar ik vind dat er toch een groot smaakverschil in zit. En uiteraard horen er bij de glögg ook pepparkakor!

Recept glögg

Er zijn heel veel verschillende recepten voor glögg. Heb je een bepaald kruid liever, of net niet? Experimenteer dan door het er eens uit te halen, de hoeveelheid te verminderen of net te verhogen. Vervang de rietsuiker eens door donkere cassonadesuiker. Voeg kardemom of honing toe. Of kook sinaasappelschil mee. Variaties genoeg!

Wil je het graag wat alcoholischer, doe dan nog een flinke scheut cognac, sinaasappellikeur, porto of rum bij en creëer je eigen recept voor glögg.

Ingrediënten glögg

  • 75 cl rode wijn
  • 4 kaneelstokjes
  • 4 kruidnagels
  • 2 eetlepels geraspte gember
  • 4 eetlepels rietsuiker
  • 50 gram amandelen
  • 50 gram rozijnen
  • 20 cl versgeperst sinaasappelsap (je kan dit ook vervangen door appelsap)
  • schijfjes van 2 sinaasappels (je kan dit ook vervangen door appels)

Bereiding glögg

Het recept voor glögg is echt simpel. Doe alle ingrediënten in een grote pot (behalve de sinaasappelschijfjes, de rozijnen en de amandelen) en breng aan de kook. Laat afkoelen en verder intrekken. (Idealiter maak je de glögg een dagje op voorhand.)

Vlak voor je de glögg wil serveren, breng je het mengsel opnieuw tot tegen het kookpunt. Zeef het mengsel en verdeel over de hittebestendige glazen. Werk de glögg af met sinaasappelschijfjes, amandelen of amandelschijfjes en rozijnen. Serveer met pepparkakor. Santé!

P.S. Je kan de sinaasappelschijfjes, de amandelen en de rozijnen ook apart op een klein schaaltje serveren, dan kan iedereen naar eigen smaak nemen.

Pin it

Recept voor glögg

Recept voor huisgemaakte julmust

Posted in Zweedse receptjes by

Jul-wadde? Als je rond Kerst of Pasen al eens in Zweden was, of goed in de rekken bij Ikea hebt, zal het wel een belletje doen rinkelen. Julmust is een frisdrank die in Zweden enorm populair is rond kerst. In december is de verkoop van julmust zelfs groter dan die van coca-cola! De Zweden drinken jaarlijks zo’n 40 miljoen liter julmust. Ja, dat is gemiddeld zo’n 4 liter per Zweed! Een echte must op het julbord dus en met onderstaand recept kan je huisgemaakte julmust serveren.

De oorsprong van julmust

Julmust

Het oorspronkelijke recept voor julmust komt van Robert en Harry Roberts. Het was oorspronkelijk bedoeld als een niet-alcoholische variant op het kerstbier, julöl. Vader en zoon bedachten het drankje aan het begin van de 20ste eeuw in Örebro. Tot op vandaag zijn zij de enige makers van de siroop voor de julmust. Het bottelen gebeurt ondertussen door verschillende firma’s.

Recept julmust

Omdat het in België zo moeilijk te krijgen is (ik kom nu ook niet zo vaak in de Ikea) heb ik wat geëxperimenteerd met een Zweeds recept voor julmust (van land.se). Ook in Zweden is het trouwens enkel met kerst (en rond Pasen maar dan met een ander etiketje) te krijgen.

Echt moeilijk is het recept niet om je eigen julmust te maken maar er kruipt wel wat werk in. Laat je vooral niet afschrikken doordat je eerst een ‘sodastart’ moet maken. Die ‘sodastart’ is een beetje het moederdeeg (zoals bij een zuurdesembrood) van je julmust en kan je blijven opkweken door er om de dag een koffielepel geraspte gember en een koffielepel rietsuiker aan toe te voegen.

Sommige ingrediënten kan je bij ons niet zo makkelijk vinden en bracht ik mee uit de ICA in Stockholm.

Hoe maak je de ‘sodastart’ voor je julmust?

Je hebt een bokaal/fles van zo’n 4 liter nodig. Zorg dat deze erg proper is voor je aan heel het avontuur begint. Verder heb je ook een dunne keukenhanddoek nodig en een stevige elastiek die rond de opening van je bokaal/fles kan om de handdoek op zijn plaats te houden.

Doe een halve liter water samen met 2 eetlepels fijngeraspte gember, een eetlepel rietsuiker en 1,5 eetlepels fijne suiker in de bokaal. Meng goed. Bedek je bokaal met de handdoek en sluit af met het elastiekje. Op deze manier kan je sodastart ademen. Roer dit mengsel 2 keer per dag goed om en laat het 4 tot 6 dagen staan op een vrij warme plek. Van zodra je bij het omroeren gebroebel hoort en/of belletjes ziet, is je sodastart klaar. We zijn al bijna halfweg het recept voor julmust. Of toch bijna, haha.

Ingrediënten julmust

  • 1 dl rozijnen
  • 3 gedroogde vijgen
  • 3 à 4 pruimen
  • 1 dl gember, fijngehakt
  • 1 dl gedroogde jeneverbessen licht gemalen in de mortel
  • 2 pomeransskal (bv. van Sancta Maria)
  • 2 muskotblomma (ook van Sancta Maria – let op: geen nootmuskaat!)
  • 3 kruidnagels
  • 10 kardemompeulen (ook van Sancta Maria – Delhaize heeft ze ook)
  • 2 steranijs
  • 4-5 kaneelstokjes
  • 2 theelepels citroenzuur (haalde ik bij de natuurwinkel)
  • 1 + 2,5 l water
  • 400 g donkere ruwe suiker
  • 2 dl sodastart (recept hierboven)

Bereiding huisgemaakte julmust

  1. Meng het fruit, de kruiden, de citroenzuur en 1 liter water in een pot en breng aan de kook. Laat gedurende 20 minuten doorkoken.
  2. Voeg de suiker toe en laat het smelten. Neem de pan van het vuur en voeg nog eens 2,5 liter water toe.
  3. Zet een deksel op je pot en laat ongeveer 12 uur staan.
  4. Haal 2 dl van je sodastart door een zeef en meng met het bovenstaande mengsel.
  5. Dit moet nu 3 tot 5 dagen, afgedekt met een keukenhanddoek op kamertemperatuur blijven staan.
  6. Als je een bruisend geluid hoort als je de mengeling beweegt, is je julmust klaar.
  7. Giet de julmust in goed schoongemaakte glazen flessen.
  8. Laat de flessen 1-2 dagen bij kamertemperatuur staan.
  9. Steek de flessen vervolgens in de koelkast om de gisting te stoppen. Je kan de julmust tot 4 weken bewaren.

Als je je sodastart blijft ‘voeden’ kan je dit recept voor julmust keer op keer opnieuw maken.

Pin it

Recept voor huisgemaakte julmust