Browsing Category:

Lapland




Inlandsbanan deel 2: van Östersund naar Gällivare

Posted in Jämtland, Lapland by

Het reisverslag van het eerste deel met de Inlandsbanan door Zweden kon je eerder al lezen. Na een verkwikkende overnachting in Clarion Grand Östersund zat ik de volgende ochtend alweer op het rode treintje. Inlandsbanan zou me helemaal meenemen naar het noorden, naar Gällivare in Lapland.

De Inlandsbanan rijdt enkel van half juni tot eind augustus. Ook in de winterperiode is er een (beperkte) dienstregeling. Onderweg zijn er verschillende stops. Soms bleef de trein even stilstaan voor fika, om iets te eten, een museum te bezoeken,… en reed ik daarna weer mee verder. Andere keren koos ik ervoor om af te stappen en een nachtje te wildkamperen om dan de volgende dag weer met de trein verder te reizen.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (1)

Het rode treintje is ook zo fotogeniek in het boslandschap in Zweden. Uren aan een stuk zie je het landschap door je raampje voorbij passeren. Toch verveelt het geen moment. We zagen rendieren, unieke vogels, kunstwerken, watervallen, indrukwekkende bruggen,…

Bij het vertrek uit Östersund viel al meteen op dat er meer volk op de trein zat. De helft van de wagon was ingenomen door een groep van Great Rail Journeys. Ik zag ook enkele bekende gezichten van de dag ervoor weer opstappen.

De werkmannen van Inlandsbanan

Het treinspoor was vooral bedoeld voor goederenverkeer. Het traject is 1300 km lang en is bijna volledig met de hand gelegd. Zo’n houten balk onder de treinsporen weegt zo’n 70 tot 100 kg! In 1936 was de Inlandsbanan compleet en een jaartje later werd het treinspoor in gebruik genomen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog passeerden elke week zo’n 12.000 soldaten via de Inlandsbanan. Zweden kreeg hier veel kritiek op.

Het was een hard leven voor de werkmannen. Ze draaiden werkdagen van 12u. Door het gebruik van chemicaliën was het ook geen gezond werk. Bovendien moesten ze slijtage aan hun werktuigen zelf betalen! Het werkmateriaal werd ‘s morgens en ‘s avonds gewogen. Door slijtage woog het ‘s avonds vaak meer en dat gewichtsverschil moesten de werkmannen dan zelf betalen.

Het harde leven leidde tot een hoog drankverbruik wat op zijn beurt dan weer tot veel vechtpartijen leidde. De buurtbewoners waren dus niet zo opgezet met de bouw van de Inlandsbanan. De overheid probeerde tussen te komen en drinken tijdens de werkuren te verbieden maar dit resulteerde in protest van de werklui. Uiteindelijk mochten ze hun liqueur toch behouden.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (2)

Vilhelmina Norra

Bossen en meren wisselen elkaar af, kilometers lang. Hoe noordelijker we komen, hoe meer meren we passeren. Terwijl ik uit het raam staar, vraag ik me af hoe het er hier in de winter uitziet. Een medepassagier verwoordt het als volgt: het is een plezier om hier rond te kijken. Ik kan haar alleen maar gelijk geven.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (3)

Vilhelmina Norra is een van de stopplaatsen van de trein. In het dorpje Vilhelmina wonen amper een paar 1000 inwoners. Er is in de onmiddellijke omgeving van alles te doen. Iets wat de vele toeristen in de zomermaanden zeker kunnen appreciëren. Toch voelt het op geen enkel moment toeristisch. Je kan er met gemak een plekje uitzoeken om te wildkamperen zonder dat je de hele dag andere mensen tegenkomt.

M. Bergmans Fisk

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (5)

Een van de niet te missen adresjes van Vilhelmina ligt vlak aan het treinstation van Vilhelmina Norra. Het restaurant Bergmans is niet zomaar een restaurant. Naast het restaurant is het ook een visrokerij en er is ook een winkeltje waar je de gerechten en de ingrediënten kan kopen. De chef-kok won al 5 keer een prestigieuze wedstrijd voor artisanale gerechten. Proef dus zeker eens de warmgerookte zalm (varmrökt pepparlax).

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (6)

Niet alleen treinreizigers stoppen hier. Ook voor wie met de fiets of met de auto op reis is, is dit een prima plek voor een pauze. Er zijn enkele picknickbanken opgesteld, er is een grilplaats en de kinderen kunnen zich uitleven op het speelplein of bij de kleine boerderijdieren die er hun verblijf hebben.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (7)

Ulrikfors, het eerste ‘hotel’ van Zweden

Een ander dorpje langs de spoorlijn is Ulrikfors. Hier bevindt zich een oude gevangenis waar de lichtere criminelen (dronken rijden, diefstal,…) naartoe gestuurd werden. Het was geen echte gesloten gevangenis. De gevangenen werkten in het plaatselijke timmermanbedrijf of in het bos. Ze kregen de kans er een opleiding te volgen, samen met vrije burgers. Hun vrouwen en vriendinnen konden op bezoek komen en een huisje huren. Vandaar dat ze ook wel eens zeggen dat het eerste hotel van Zweden hier in Ulrikfors te vinden is.

Grillplats

De Zweden zijn kampioen als het op barbecuen aankomt. Bij zowat elke picknickplaats vind je ook een publieke barbecue of grill. Deze zijn uitzonderlijk goed onderhouden. Het spreekt voor zich dat je de plek na gebruik ook weer netjes achterlaat.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (8)

Ook in Hoting staat een korte stop op het programma. Hier kan je een oude locomotief zien staan. Er wonen nog geen duizend personen in het dorpje.

Storuman

Het stationsgebouw van Storuman is in 1923 gebouwd. Sinds 1986 behoort het tot het Unesco Werelderfgoed. Storuman heeft een wat oudere bevolking. 25-30% van de inwoners is 65-plusser. In Lapland is medische hulp soms wat verderaf. Storuman beschikt over een medisch centrum. Het zou een opleidingscentrum worden voor medische zorgen in afgelegen gebieden voor zowel Zweedse als buitenlandse dokters.

TV-kijktip: toen ik enkele weken geleden een nieuw programma via SVTplay bekeek, klonk de naam van het dorpje me bekend in de oren. Ik dacht in de reeks iets te herkennen van wat ik vorige zomer gezien had maar helaas. Wie een woordje Zweeds spreekt moet zeker eens naar Storuman Forever kijken. Het gaat over 2 topatleten uit het dorp die de rest van het dorp willen overtuigen milieuvriendelijker te gaan leven.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (10)

Vindeälven

Wat verder rijdt de trein over Vindeälven. Er stroomde veel water door de rivier. Dit kwam doordat al het ijs en de sneeuw van de bergen aan het smelten was en zich via de rivier een weg naar beneden baande. De Zweedse componist Evert Taube schreef een lied na het zien van de Vindeälven. Hier ligt een van de grootste natuurreservaten van Europa. Ook de befaamde Kungsleden passeert hier.

Tip: je hebt het spectaculairste zicht als je aan de linkerkant van de trein plaatsneemt. 

Aan boord van Inlandsbanan

Op eenvoudige vraag mag je een kijkje nemen bij de treinbestuurder. Niets is trouwens teveel voor het personeel aan boord van Inlandsbanan. Wij hadden 2 gidsen aan boord die ons voorzagen van anekdotes, stukjes geschiedenis en deskundige uitleg over wat we door ons raampje zagen. Je kan bij hen ook terecht om drankjes, fika of zelfs souvenirs te kopen. Ze kunnen je ook helpen met het boeken van logies of het aanwijzen van toffe plekjes om te kamperen. Ook de conducteur was heel klantgericht.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (11)

Sorsele

In Sorsele zit in het stationsgebouw een museum: het Inlandsbananmuseum. Dat bezocht ik op de terugweg. Sorsele telt 2500 inwoners. Toch bevinden zich 29 verschillende nationaliteiten in deze gemeente. Het merendeel zijn Duitsers en de recente jaren kwamen er ook heel wat vluchtelingen bij die een integratieprogramma volgden.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (12)

In mijn notities las ik dat we hier ook 2 kraanvogels gezien hebben. Ik herinnerde me wel nog dat we met de trein moesten stoppen omdat er een kudde rendieren op de weg stond.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (13)

De volgende halte was Arvidsjaur. In en rond de 3 sami-dorpen hier wonen zo’n 10.000 rendieren. De trein wisselt hier van rijrichting. Wat verder rijden we over een 90 meter lange brug over de rivier Piteälv. Dit is een snelstromende rivier van zo’n 400 km die uitmondt in Noorwegen. De brug is gebouwd tussen 1933 en 1935 en is een gecombineerde auto/treinbrug.

De poolcirkel

We naderden de meest gefotografeerde plek van Inlandsbanan: de poolcirkel. Eerlijkheidshalve voegen de gidsen er wel aan toe dat de echte poolcirkel enkele honderden meters verder ligt. De vele toeristen (en ik ook) kiezen voor een foto bij het bord of bij de steentjes die de poolcirkel moeten aanduiden.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (14)

Boven de poolcirkel gaat de zon in de zomer niet onder. In de wintermaanden is het gedurende enkele weken omgekeerd en komt de zon niet boven de horizon. Leuk om weten: als passagier van Inlandsbanan krijg je, bij het oversteken van de poolcirkel, een (gratis) certificaat dat je wel zelf moet invullen. Een leuk souvenir. Voor mij was het al de derde keer dat ik boven de poolcirkel was. De eerste keer was in Noorwegen, toen ik bij Harstad op het wrak van de Belgica ging duiken. Daarna was ik voor het werk in Rovaniemi. Vorig jaar was dus de eerste keer in Zweden.

Vaikijaur

Tussen de poolcirkel en Jokkmokk rijdt het rode treintje door de enige tunnel van de spoorlijn. Vajkijaur is een deel van Jokkmokk. Hier houdt de trein een vrij lange stop. Ideaal om even op verkenning te gaan rond het gelijknamige meer.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (15)

Aan het water staan infoborden over Laponia en de Sami. Er zijn ook enkele barbecueplaatsen voorzien. Toen wij er waren was er een fikse wind. Ik had op voorhand voor muggen gevreesd en had maar liefst 3 verschillende anti-muggenproducten mee maar ik had geluk. De muggen bleken dat jaar wat later te zijn en dus heb ik van de hele reis eigenlijk maar 1 muggenbeet opgelopen en dat was in Stockholm.

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (16)

De autoweg 45 loopt vrij parallel aan de Inlandsbanan. Vlakbij het water stonden enkele caravans geparkeerd. Vooral Zweden maar ik spotte ook een Nederlandse nummerplaat. Op wat wolkjes na, was de lucht helemaal opgeklaard. Het was echt genieten!

Inlandsbanan Östersund-Gällivare (17)

Van Vaikujaur ging het naar Gällivare, de eindbestemming van deze trein. Gällivare is de plek waar Max Burgare zijn eerste vestiging had. Ik verbleef er zowel op hotel, als op een camping.

Van Gällivare reisde ik door naar Kiruna. Ook sliep ik een nachtje in het ijshotel. De terugreis naar Mora deed ik ook met Inlandsbanan. Er zijn minder mensen die ook zuidwaarts met Inlandsbanan reizen. Toch is ook die treinrit zeker de moeite waard. Daarover lees je meer in deel 3.

Gällivare Camping

Posted in Lapland by

Toen ik vorig jaar met de Inlandsbana door Zweden reisde, combineerde ik overnachtingen in hotels met wildkamperen. In Gällivare zette ik mijn tentje op de camping op. Gällivare Camping ligt op een 10-tal minuutjes stappen van het station van Gällivare en biedt alle comfort. Wie liever niet in een tent slaapt, kan er ook hutjes huren.

Camping Gällivare (1)

Middernachtzon op Gällivare Camping

Gällivare ligt in Lapland en tijdens de zomermaanden gaat de zon er enkele weken niet onder. Een speciale ervaring! Helaas zag ik de middernachtzon niet. De andere nachten van mijn verblijf in Lapland bleef het bewolkt. Hier waren amper wolkjes te bespeuren maar ik was zo moe dat ik besloot al rond 22u in de tent te kruipen, met oogmasker op tegen het licht. Ik had goede hoop dat het een van de volgende nachten wel zou lukken en besloot dus ook geen wekker te zetten rond middernacht. Wat heb ik me dat achteraf beklaagd! Nu, ik had mijn nachtrust ook echt wel nodig en zo heb ik een reden om in de zomer nog eens naar Lapland te reizen. En in de winter natuurlijk, voor het noorderlicht.

Faciliteiten

Ik kwam pas laat op de camping aan en installeerde mijn tentje op het immense grasveld. Het seizoen was duidelijk nog niet begonnen (half juni) en veel andere campinggasten zag ik niet. Aan de receptie waren ze erg vriendelijk. De sanitaire voorzieningen waren ok en goed onderhouden. Buiten kon je ook gebruik maken van enkele vuurplaatsen die de camping voor jou al aansteekt. Heerlijk om op frissere avonden wat op te warmen en worstjes op te grillen.

Camping Gällivare (2)

Zicht op Dundret

De camping ligt midden in de natuur, vlakbij de Vassaraälv. Het gebergte Dundret ligt vlakbij en vanop de camping heb je een mooi zicht op dit skigebied.

Tip: Vergeet in de zomermaanden geen muggenmiddel mee te nemen. Als je vroeg genoeg op het jaar gaat, zal het misschien niet nodig zijn maar better to be safe than sorry. Ik was er dus half juni en had 3 verschillende soorten anti-mug bij me. Uiteindelijk bleek het nog te koud en waren de muggen er nog niet. Ik zag de hele trip maar 1 mug en dat was dan nog in Stockholm. Mensen die amper 2 weken later gingen, hadden veel meer last van de muggen en muggenbeten.

In de buurt

Kiruna, het Zweedse stadje dat 4 km moet verhuizen

Posted in Lapland by

Zo’n 150 km boven de noordpoolcirkel vind je het Zweedse stadje Kiruna. Kiruna is vooral gekend voor de mijnbouw en sinds enkele jaren ook als ‘de Zweedse stad in Lapland die 4 kilometer moet verhuizen’. Een hele gemeente die enkele kilometers opschuift, het gebeurt niet elke dag. De verhuizing is noodzakelijk voor de verdere ontginning van het ijzererts waardoor de stad dreigt weg te zakken.

Kiruna (3)

De geschiedenis van het mijnstadje Kiruna

Nadat ze op de plek waar al eeuwenlang Sami woonden, ontdekten dat hier veel ijzererts in de grond zat, stichtten ze de stad Kiruna hier in 1900. Er werden meteen ook spoorlijnen aangelegd voor het transport van de ijzererts. Het was dus een zorgvuldig geplande stad.

Er zijn 3 mijnen waarvan enkel de oudste (Kiirunavaara) nog open is. De 2 andere mijnen waren actief van 1920 tot 1970. In de jaren ’70 schakelden ze over van dagbouw naar schachtbouw. Momenteel zitten ze ruim 1 km onder de grond! Van in de wijde omgeving valt de berg van de mijnbouw op.

De grote verhuis

Ik kon me, voor mijn bezoek aan de stad, niet echt een beeld vormen van hoe dat ‘verhuizen’ er precies uit zag. Eens ter plekke werd dit al een stukje duidelijker. De laatste jaren zijn de mensen hun huizen al wat verder van de mijnen gaan bouwen. Heel wat huizen moeten dus niet verhuizen. Het zijn vooral de oudere huizen die dichtbij de mijn liggen die verplaatst zullen worden. En dat verplaatsen mag je letterlijk nemen. Ze breken de huizen stuk voor stuk af om ze enkele kilometers verder weer op te bouwen. Het verplaatsen van al deze gebouwen kost ettelijke miljarden en het is het Zweedse staatsmijnbedrijf dat voor alle kosten instaat. Er wonen zo’n 20.000 mensen in Kiruna.

Hjalmar Lundbohmsgården

Kiruna (1)

Toen ik er in de zomer van 2017 was, waren ze begonnen met de verhuis van deze villa. Het was het huis van de eerste baas van de LKAB, het Zweedse staatsmijnbedrijf. Het is een van de oudste gebouwen van Kiruna en een van de gebouwen die het dichtst bij de mijn staat. Samen met enkele andere waardevolle gebouwen uit de buurt, verhuist Hjalmar Lundbohmsgården enkele kilometers verderop.

De kerk van Kiruna

Kiruna (5)

Sommige gebouwen worden steen voor steen afgebroken en elders weer opgebouwd maar deze oude houten kerk zullen ze in zijn geheel verhuizen. De kerk dateert van 1912 en werd verkozen tot mooiste gebouw in Zweden. Om de kerk te verplaatsen zullen ze speciale wegen bouwen.

Kiruna (7)

Kiruna (6)

Kan je het je allemaal niet goed voorstellen? Dit filmpje geeft een duidelijke blik op de stad. En let vooral op het leuke stukje over de ‘spark’!

Stadhuis van Kiruna

Kiruna (4)

Een van de gebouwen van Kiruna die niet verhuisd wordt maar gewoon afgebroken wordt is het stadhuis van Kiruna. Het ligt vlakbij de mijn en hoewel het in 1964 nog een prijs won als mooiste openbaar gebouw van Zweden, is gekozen om een volledig nieuw stadhuis te ontwerpen en bouwen in het nieuwe centrum van Kiruna. De opvallende toren wordt wel verhuisd en zal een van de blikvangers van het nieuwe centrum worden.

Kiruna (2)

In de buurt: het ijshotel

Op een twintigtal minuutjes rijden van Kiruna vind je het eerste ijshotel ter wereld. Icehotel 365 is voortaan het hele jaar door open, zowel voor wie een bezoekje wil brengen als voor wie er ook effectief in een ijskamer wil blijven slapen.

TV-tip

Hoewel ik ter plekke niet veel uit de tv-serie herkende speelt de Nordic Noir-reeks Midnight Sun zich af in en rond Kiruna. Een aanrader om te bekijken om iets meer van de lokale problematiek en de spanningen tussen de Sami en de mijnbouwers te leren. In de zomermaanden gaat de zon er 2 maanden lang niet onder en met wat geluk zie je dus de middernachtzon (als het ten minste niet bewolkt is, zoals toen ik er was). Meer Netflixtips vind je hier.