Allemansrätten, het recht om van de vrije natuur te genieten in Zweden

Posted in Praktische info by

Het leven in de buitenlucht of friluftsliv vat de Zweedse levensstijl mooi samen. De natuur is helemaal gratis! Waar het vroeger in veel Europese landen vanzelfsprekend was, vind je het nu nog slechts in enkele landen. Zweden is één van die landen. Allemansrätten of het allemansrecht is sinds 1994 in de Grondwet van Zweden gebeiteld. Maar wat houdt het nu juist in?

Wat is Allemansrätten?

Allemansrätten (of Allemansrecht) geeft een persoon het recht om toegang te krijgen tot de natuur in Zweden, met uitzondering van privétuinen, de directe omgeving van een woonhuis en land in aanbouw.

Ze vatten het mooi samen met de zin “Don’t Disturb – Don’t Destroy”. Om iedereen te laten genieten van de natuur, moeten we zorg dragen voor die natuur, grondeigenaars en anderen die buiten recreëren.

Allemansrätten - allemansrecht in Zweden

Wat is toegestaan?

Er zijn vele regels en uitzondering maar hier is een samenvatting:

  • Toegang krijgen tot elk land (behalve privétuinen, in de onmiddellijke omgeving van woningen en landbouwgrond) betekent dus dat je op die gronden mag wandelen, fietsen, rijden, skiën, kamperen,…
  • Het geeft ook het recht om wilde bloemen, paddenstoelen en bessen te plukken (mits deze niet wettelijk beschermd zijn).
  • Zwemmen en varen met een boot zonder motor zijn op elk meer toegestaan.
  • Jagen en vissen zijn niet opgenomen in het allemansrecht.
  • Honden mogen mee en mogen in sommige delen zonder leiband lopen. Van 1 maart tot en met 20 augustus moeten de honden altijd aangelijnd zijn. En als baasje moet je steeds de controle over je hond kunnen houden.
  • Het allemansrecht geldt niet voor motorvoertuigen.
  • In nationale parken, natuurreservaten of andere beschermde gebieden gelden vaak bijzondere regels. Baseer je dus op de informatie aan de ingangen van die parken, zo maak je zeker geen fouten.
Allemansrätten - allemansrecht in Zweden

Ook wildkamperen valt onder dit allemansrecht of allemansrätten in Zweden.

Wil je een vuurtje stoken in de vrije natuur, check dan steeds de lokale richtlijnen. Zeker tijdens droge zomers kan dit strikt verboden zijn.

Dat is heel wat informatie. Allemansrätten kan je beknopt samenvatten: verstoor niet, respecteer en geniet van Zweden en de Zweedse natuur!

Mocht je echte alle regels wil lezen kan je deze hier vinden, je vindt er een downloadlink naar een Nederlandstalige brochure met alle regels en uitzonderingen.

Pin for later

Allemansrätten - allemansrecht in Zweden

UNESCO Werelderfgoed in Zweden

Posted in Typisch Zweeds by

Bij UNESCO denk je vast aan Werelderfgoed. Het UNESCO Werelderfgoed programma bevat een lijst met onroerende goederen met een uitzonderlijke en universele natuur- en/of cultuurwaarde. Op vandaag staan er in totaal 1031 monumenten op de lijst met UNESCO Werelderfgoed en daarvan zijn er 15 te vinden in Zweden.

Drottningholm

Het Koninklijk domein Drottningholm was het eerste Zweedse monument dat UNESCO toevoegde aan hun Werelderfgoedlijst (in 1991). Het domein ligt op het eiland Lovön in het Mälarmeer en is het beste voorbeeld van een koninklijke residentie gebouwd in de 18e eeuw. Het was het eerste stukje UNESCO Werelderfgoed in Zweden dat ik bezocht.

Meer te weten komen over Drottningholm?

Viking sloep Birka

Birka en Hovgården

Beide steden zijn overblijfselen van de Vikingen, Birka was de eerste Vikingstad en een belangrijk handelscentrum in die tijd. Samen vormen de steden een illustratie van de handelsnetwerken in Europa tijdens het Vikingtijdperk.

Op daguitstap naar Birka?

Hier vind je nog meer inspiratie voor daguitstappen vanuit Stockholm.

Hoogovens van Engelsberg

De hoogovens van Engelsberg zijn restanten van de belangrijke Europese industrie (uit de 17e tot 19e eeuw). Dit was toen één van de modernste hoogovens in Europa. De hoogovens werden gerestaureerd en zijn nog altijd functioneel.

Rotstekeningen van Tanum

De rotstekeningen van Tanum stammen uit de Noordse bronstijd en zijn maar liefst 3000 jaar oud! Ze tonen het dagelijkse leven en de overtuigingen uit die tijd.

Skogskyrkogården Stockholm

Skogskyrkogården

Skogskyrkogården, of gemakkelijker om uit te spreken: het boskerkhof. En uit deze benaming kan je meteen afleiden wat het is. Skogskyrkogården is een unieke plaats waar bos en kerkhof naadloos door elkaar lopen.

Tips voor een bezoek naar Skogskyrkogården.

Hanzestad Visby

Dit gebied, omsloten door een middeleeuwse stadsmuur, is de best behouden commerciële vestingstad in Noord-Europa. Visby is ook de stad met het meeste aantal kerken in Zweden. Er zijn maar liefst 17 kerken, bezoek jij ze allemaal?

Kerkdorp Gammelstad, Luleå

Het best bewaarde voorbeeld van een kerkdorp! Luleå is een uniek soort dorp dat vroeger overal te vinden was in Noord-Scandinavië. Kerkdorpen werden opgericht zodat mensen die na een kerkdienst niet thuis geraken dichtbij konden overnachten.

Laponia

Laponia

Laponia is beter gekend als Lapland, het woongebied van de Sami. Dit werelderfgoed is zowel een cultuur- als natuurerfgoed. De komst van motorvoertuigen bedreigt het gebied helaas.

Vlootbasis Karlskrona

De vlootbasis in Karlskrona uit 1680 is een voorbeeld van een Europese marinestad uit de 17e eeuw. Tot op vandaag zijn veel oorspronkelijke gebouwen nog altijd intact.

Hoge Kust / Kvarken Archipel

Höga Kusten en de Kvarken archipel bevinden zich in de Botnische Golf en gaan beiden door een gelijkaardig proces. Door het stijgen van de zee komt het land omhoog dat hiervoor naar beneden gedrukt was door gletsjers. Eilanden voegen zich samen en zo ontstaan er nieuwe gebieden.

Agrarisch landschap van Zuid-Öland

Op het zuidelijke deel van het eiland Öland is er een uniek landschap gevormd. Één derde van het eiland bestaat uit een groot kalkstenen plateau. Hier wonen vergde een grote aanpassing voor de menselijke bevolking en die aanpassing is nog altijd zichtbaar.

Mijngebied van de Grote Koperberg in Falun

De mijn is sinds 1992 gesloten, maar in de 9e eeuw bouwden ze hier al koper af. Het gigantische gat ontstaan door de mijnbouw, ook wel de Grote Kuil bij Falun genoemd, is het opvallendste aan dit monument.

Radiostation van Grimeton, Varberg

Deze 109,9 hectare grote radiostation is het laatste overlevende voorbeeld van een groot zendstation pre-elektronische ontwikkeling. Gebouwd in 1922 en de communicatie functioneert nog altijd!

Geodetische boog van Struve

De Struve-boog is een project dat door 10 verschillende landen gaat, van Noorwegen tot de Zwarte Zee. Het is eigenlijk één grote wiskundige berekening die ze in de 19e eeuw uitvoerden om te helpen de vorm en grootte van de aarde te bepalen. Er blijven van de 265 meet- en waarnemingspunten nog slechts 34 tastbare herinneringen over.

Gedecoreerde boerderijen van Hälsingland

Deze zeven houten huizen in Hälsingland, in het oosten van Zweden weerspiegelen de welvaart van onafhankelijke boeren in de 19e eeuw. Ze gebruikten hun welvaart om nieuwe woningen te bouwen met suites die rijkelijk versierd waren met schilderijen.

Hoeveel van deze plekken in Zweden die behoren tot het UNESCO Werelderfgoed heb jij al bezocht? Ik kom voorlopig slechts aan 4. Nog veel te ontdekken dus!

Pin for later: UNESCO Werelderfgoed Zweden

UNESCO Werelderfgoed in Zweden

Waarom zijn de meeste huizen in Zweden rood?

Posted in Typisch Zweeds by

Ook al het verhaal gehoord dat de rode kleur van de huisjes in Zweden afkomstig is van walvissenbloed? Klopt niet! Net als de verhalen van de welgestelde Zweden die hun huis rood schilderden om belastingen te ontduiken. Benieuwd hoe het dan wel zit? Wel, het echte verhaal zit zo: 

Het verhaal achter de rode Zweedse huisjes

De rode kleur, ook wel Falunrood (Zweeds: faluröd) genoemd, vindt zijn oorsprong al in 1255 in de kopermijnen bij de stad Falun. De inwoners van Dalarna in Midden-Zweden wonnen dit pigment uit afvalerts (slam in het Zweeds). Later gebruikten ze deze grondstof in de verf waar ze hun huizen mee schilderden. De rode glans komt doordat ze het fijngemalen afvalerts brandden. Dit mengden ze nadien met andere verfbestanddelen. 

De geboorte van ‘faluröd’,  het Zweeds rood

Koning Johan III van Zweden introduceerde de trend van de rode huisjes bij de bourgeoisie in de zestiende eeuw. De traditie van het Zweeds rood was geboren. Niet alleen houten huizen, ook openbare gebouwen, zomerhuisjes en boothuizen in Zweden straalden in een Falunrood-jasje. 

Oorspronkelijk waren het enkel de rijken in Zweden die hun huizen in het rood schilderden, maar in de achttiende eeuw spreidde de trend zich verder uit. Dankzij de lage kosten van het materiaal konden armere mensen hun muren ook een rode kleur geven. Hierdoor kozen enkele welgestelden later voor kleuren zoals wit en beige, om zich te kunnen onderscheiden. 

Wat maakt de verf zo populair?

De rode verf bevat conserverende componenten. Het was een goedkoop alternatief om aan te brengen op het onbehandelde hout van de huizen. Zo waren de huizen beter beschermd tegen barre weersomstandigheden. 

Daarnaast heeft het faluröd een bijzondere uitstraling bij variërend licht, beter gekend als het changeant effect. De muren krijgen een soort glans, zodat het rood verschillende tinten kan uitstralen. 

De volgende keer dat je langs een rood Zweeds huisje passeert, kan je je medereizigers imponeren met dit echte verhaal 🙂

Tip: in Vitabergsparken in Stockholm vind je ook typische rode huisjes.

Pin it

Waarom zijn de meeste huizen in Zweden rood?